Türkiye’de 2020 Patara Yılı

Dünyanın ilk demokratik meclislerinden birisinin kurulduğu Patara Antik Kenti 2020 yılında Türkiye’de farklı etkinliklerle tanıtılıyor.  Antalya’nın Fethiye ile Kaş ilçelerinin ortasında, antik Xanthos vadisinin denize açıldığı yerde bulunan Patara, Likya uygarlığının en önemli şehirlerinden birisidir. [1]

Patara Sanat Etkinlikleri

Yaz aylarının erken geldiği 2020’de Patara için antik şehir içerisinde farklı kültürel etkinlikler düzenleniyor. Yıl boyunca gerçekleştirilecek farklı etkinliklerin yanı sıra Patara’ya Mektuplar etkinliği çerçevesinde yerli ve yabancı misafirler antik kenti gördüklerinde hissettiklerini kendi el yazılarıyla yazdıkları mektuplar ile gönderebilecek. [2]

 

Bizler de Papillon Hotels olarak Antalya’nın tarihi mirasının önemli bir parçası olan Patara ile ilgili bir yazı hazırladık. Tatilinize kültürel bir boyut katmak isterseniz Information Desk’ten hem Patara hem de daha yakın mesafedeki Aspendos, Perge gibi antik kentlere geziler ile ilgili bilgi alabilirsiniz.

Patara: Likya’nın Meclis Merkezi

Antalya tarih boyunca pek çok farklı kültüre ev sahipliği yapmıştır. Bunlardan özellikle M.Ö. 1. Yüzyılda bugün Antalya’nın batı ucunu oluşturan bölgedeki 23 farklı şehir-devletten oluşan Likya Birliği’nin özel bir yeri bulunmaktadır.

Bağımsızlığına çok düşkün bu şehir devletler tüm Anadolu içerisinde Doğu Roma’nın hakimiyetini en son kabul edenler olmuştur. Hatta ünlü düşünür Sokrates’in “Likyalılara hiç kimse bey olamadı” dediği rivayet edilir. [3]

M.Ö 5. YY’da Pers’ler, M.Ö. 4. YY’da ise Büyük İskender tarafından işgal edilen Likya şehirleri bu dönemler sonrasında kendi aralarında bir birlik ruhu geliştirmişlerdir. M.Ö 2. YY’da kurumsallaşan ve Likya Birliği olarak bilinen yapı, 23 şehir devletin ortak bir yasa çerçevesinde demokratik bir seçim ile oylama esaslı yönetimine dayanmaktadır.

Her yıl sonbahar aylarında Patara’daki meclis binasında toplanan senatoda şehirlerin en az 1 oy hakkı bulunmaktaydı. 23 şehir içinde 6 büyük şehrin (Xanthos, Patara, Pinara, Tlos, Myra ve Olympos) 3 oy hakkı bulunurken bazı şehirlerin de 2 oy hakkı bulunmakta idi.

Patara

Patara’da bulunan bu senatoda her yıl yeni bir başkan seçilir ve birlik hazinesi, harcamalar, savaş karaları ve ordu ile ilgili konular bu senatoda karara bağlanırdı. Likya Birliği’nin bu “birlik anayasası” o dönemde egemen güç olan Atina’nın aristokrasi temelli demokrasi anlayışı yanında bugün bildiğimiz anlamıyla “nispi katılım” kavramının ilk örneğidir. Üstelik Antik Yunan’daki birlik temsilci ve başkanlarının genelde asker kökenli olması geleneğine zıt bir şekilde Likya Birliği’nin temsilcileri çok büyük oranda sivillerden oluşmaktaydı.

Kumlara Gömülü Bir Kongre Binası

2005 yılında henüz daha kazı çalışmaları süren Patara’nın meclisi New York Times’daki “Kumlara Gömülü Bir Kongre Binası” isimli yazı [4] ile ünlenmiştir. Patara’nın antik meclis binası 2012 yılında TBMM’nin sponsorluğunda restore edilmiştir. 1500 kişilik bu meclis binası her yıl yüzbinlerce turist tarafından ziyaret edilmektedir.

MontesquieuLikya Birliği’nin temellerini oluşturan ve nüfus büyüklüğü ölçüsünde katılımı esas alan “nispi katılım” kavramı ile birliğin ortak yasası Fransız düşünür Charles Montesquieu‘yu de çok etkilemiştir.

Montesquieu’nun 1748’de basılan Kanunların Ruhu eserinde “Eğer mükemmel bir konfederasyon cumhuriyet örneği vermem gerekse Likya’yı gösteririm” diyerek övdüğü Likya Birliği, 1787 yılında kabul edilen ABD’nin kuruluş anayasasına da ilham vermiştir. Kuruluşun etkili isimleri Alexander Hamilton ve James Madison tarafından Likya’nın birlik yapısı ABD için örnek olarak gösterilmiştir.

Federalist1878’de yapılan ABD Anayasa Kongresi’nde bazı eyaletler ABD senatosunda tüm eyaletlerin eşit oy hakkına sahip olmasını isterken daha büyük eyaletler buna karşı çıkmaktadır. Connecticut temsilcisinin “Dünyada hangi tarihte eyaletlerin eşit oy hakkına sahip olmadığı bir konfederasyon kurulmuştur?” sorusuna James Madison “Montesquieu’nun Likya Birliği buna en güzel örnektir” diyerek karşılık vermiştir. [5]

Nispi katılım kavramının dışında Hamilton ve Madison Federalist isimli makaleler dizisinde Likya Birliği’ne atıflarda bulunarak hem tüm yönetim erkini tek bir kişinin eline bırakmanın tehlikesine hem de eyaletler üstü merkezi bir yapının gücünün önemine vurgu yapmıştır. Likya, ABD için kuruluşunda kelime anlamı olan “Işık Ülkesi[6] gibi antik çağdan bugüne vuran bir ışık olmuştur.

Günümüzde Patara Antik Kenti

Patara Antik Kenti yaz döneminde (15 Nisan-2 Ekim) 08:30-19:30 saatleri, kış döneminde ise (3 Ekim-14 Nisan) 08:30-17:00 saatleri arasında ziyaret edilebilir.

Şehre iyi korunmuş bir Roma Zafer Takı’ndan girilir. Şehrin batı yamaçlarında Likya medeniyetine özel taşlara oyulmuş lahit mezarların bulunduğu mezarlık alanı bulunmaktadır.

Patara

Kentin güneyindeki tiyatro binası ve arkasındaki Kurşunlu Tepe şehrin en güzel manzarasını sunar. Buradan hamam, tapınak, liman ve tahıl ambarı izlenebilir. Ünlü Patara meclis binası ise tiyatronun hemen kuzeyinde bulunmaktadır.

Patara Antik Kenti Sunday Times gazetesi tarafından “Dünyadaki en güzel manzaralı trekking rotaları” arasında gösterilen Likya Yolu üzerinde bulunmaktadır. [7]

Kent arkeolojik öneminin yanı sıra hemen yanı başındaki ince kumlu muhteşem kumsalı ile de turistik değer taşımaktadır. Patara kumsalı Caretta-Caretta cinsi deniz kaplumbağalarının yumurtalarını bırakıp yavruladıkları ender sahillerden birisidir. [1]

 

Kaynaklar:

[1] Türkiye Kültür Portalı: Patara https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/antalya/gezilecekyer/patara
[2] Sözcü: Patara’dan Mektuplar https://www.sozcu.com.tr/hayatim/kultur-sanat-haberleri/patara-antik-kenti-icin-yazilacak-mektuplar-kitapta-toplanacak/
[3] Kaş Belediyesi: Tarihçe https://www.kas.bel.tr/tarihce.html
[4] New York Times: A Congress Buried in the Sand, Inspired One on a Hill https://www.nytimes.com/2005/09/19/world/europe/patara-journal-a-congress-buried-in-the-sand-inspired-one-on-a.html
[5] TCA: The Lycian Confederation and the American Constitution https://www.tc-america.org/issues-information/us-turkey-relations/the-lycian-confederation-and-the-american-constitution-153.htm
[6] Vikipedi: Likya https://tr.wikipedia.org/wiki/Likya
[7] Culture Routes in Turkey: Lycian Way https://cultureroutesinturkey.com/the-lycian-way/